Melatonina – nocny stróż regeneracji cery

Melatonina może wspierać naturalne mechanizmy ochronne skóry, zwłaszcza te związane z ograniczaniem stresu oksydacyjnego. Nie ma jednak wystarczających dowodów, by nazywać ją sprawdzonym sposobem na „nocną regenerację cery”. Wyniki badań nad kosmetykami z melatoniną są obiecujące, ale nie zastępują regularnego snu, codziennej pielęgnacji ani ochrony przeciwsłonecznej.

Co melatonina robi w skórze?

Melatonina kojarzy się przede wszystkim z regulacją rytmu snu i czuwania. Jej znaczenie nie kończy się jednak na ułatwianiu organizmowi rozpoznawania pory nocnej. Skóra również ma mechanizmy związane z melatoniną, a badacze analizują jej udział w ochronie komórek przed szkodliwymi czynnikami środowiskowymi.

Najlepiej poznanym kierunkiem jej działania jest ochrona przed stresem oksydacyjnym. Powstaje on wtedy, gdy reaktywne cząsteczki, nazywane wolnymi rodnikami, uszkadzają składniki komórek szybciej, niż organizm jest w stanie ograniczyć te szkody. Jednym z czynników nasilających takie procesy jest promieniowanie UV. W badaniach laboratoryjnych melatonina neutralizowała wolne rodniki i ograniczała niektóre uszkodzenia komórek skóry wywołane promieniowaniem.

To wyjaśnia zainteresowanie melatoniną w dermatologii i kosmetologii, ale wymaga ważnego zastrzeżenia. Działanie zaobserwowane w komórkach lub tkankach badanych poza organizmem nie oznacza automatycznie, że zwykły krem przyniesie wyraźny efekt na twarzy. Znaczenie mają między innymi skład całego preparatu, sposób aplikacji i to, czy oceniany efekt da się potwierdzić u ludzi.

Czy skóra rzeczywiście regeneruje się dzięki melatoninie w nocy?

Określenie „nocny stróż” dobrze oddaje zainteresowanie melatoniną jako częścią biologicznego rytmu organizmu. Może jednak sugerować więcej, niż potwierdzają badania. Skóra nie czeka z procesami odnowy wyłącznie do nocy, a samo nałożenie melatoniny przed snem nie uruchamia udowodnionego, szczególnego trybu naprawy cery.

Sen i stan skóry są ze sobą powiązane. Odpoczynek pomaga organizmowi utrzymywać prawidłowe procesy fizjologiczne, także te istotne dla bariery skórnej. Nie wynika z tego jednak, że przyjmowanie melatoniny w tabletce da skórze takie same korzyści jak odpowiednio długi, regularny sen. Melatonina stosowana doustnie i melatonina nakładana na skórę to dwa różne sposoby użycia, których wyników badań nie należy ze sobą utożsamiać.

Podobnie jest z porą aplikacji kosmetyku. Preparat z melatoniną może być wygodnym elementem wieczornej pielęgnacji, lecz nie udowodniono, że każdy taki produkt działa najlepiej właśnie nocą. Część badań klinicznych dotyczyła jej zastosowania przed ekspozycją na UV, a więc ochrony przed przewidywanym działaniem promieniowania, nie nocnej regeneracji po całym dniu.

Co pokazują badania nad melatoniną a wyglądem cery?

Dane z udziałem ludzi dotyczą kilku różnych efektów: nawilżenia, elastyczności, funkcjonowania bariery skórnej oraz reakcji na promieniowanie. W omówieniu badań klinicznych preparatów miejscowych o stężeniach od 0,05% do 0,3% opisano korzystne zmiany związane z nawilżeniem, elastycznością i barierą skóry. Autorzy zwrócili jednak uwagę na potrzebę lepszych badań prowadzonych przez dłuższy czas. Na tej podstawie nie da się zagwarantować podobnego efektu po każdym kosmetyku z melatoniną.

Ciekawy punkt odniesienia stanowi polskie badanie obejmujące 90 kobiet po menopauzie w wieku od 46 do 67 lat. Przez cztery tygodnie oceniano w nim między innymi melatoninę podawaną doustnie i stosowaną na skórę. Po kuracji doustnej odnotowano wzrost nawilżenia, elastyczności i wydzielania sebum, a po zastosowaniu miejscowym — wzrost wydzielania sebum. Uczestniczki poddawano również mikrodermabrazji, dlatego wyników nie należy przedstawiać jako prostego dowodu, że sama melatonina poprawi stan każdej cery.

Warto też odróżnić zmianę zmierzonego parametru od efektu widocznego w lustrze. Jeśli w badaniu wzrosła elastyczność albo ilość sebum, nie oznacza to jeszcze, że zmarszczki stały się wyraźnie płytsze lub że skóra wygląda młodziej. Większe wydzielanie sebum może być przy tym oceniane różnie zależnie od wyjściowego stanu cery.

Część kosmetyków ocenianych w badaniach zawierała melatoninę razem z innymi składnikami. Gdy po używaniu takiej formuły zmienia się nawilżenie lub wygląd skóry, nie zawsze można przypisać cały efekt melatoninie. Dlatego hasła o potwierdzonym „odmładzaniu” za pomocą jednego składnika warto traktować ostrożnie.

Melatonina a promieniowanie UV: obiecująca ochrona, ale nie filtr

W przypadku stosowania melatoniny na skórę szczególną uwagę zwracają badania nad fotoprotekcją, czyli ograniczaniem skutków działania promieniowania. W jednym z badań z udziałem 40 osób nałożenie melatoniny przed ekspozycją na UV wiązało się z mniejszym rumieniem i ograniczeniem przeznaskórkowej utraty wody. Oceniano także ochronę DNA przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

Przeznaskórkowa utrata wody oznacza ilość wody, która przenika przez naskórek i odparowuje. Jej wzrost może wskazywać na osłabienie bariery skórnej. Jeśli badany preparat pomaga ograniczyć tę utratę po ekspozycji na UV, jest to interesujący wynik — nadal jednak nie dowodzi, że zapewnia taką samą ochronę jak sprawdzony produkt przeciwsłoneczny.

Istotne jest również stężenie i sposób użycia. W badaniu kremów nakładanych przed ekspozycją na naturalne światło słoneczne preparat z 12,5% melatoniny ograniczał rumień. Przy stężeniach 0,5% i 2,5% nie wykazano istotnej różnicy względem placebo. Nie oznacza to, że każdy produkt o wyższym stężeniu będzie lepszy ani że można przenieść wynik na dowolny krem kupiony w drogerii. Badano konkretne formuły w określonych warunkach.

Kosmetyk z melatoniną nie zastępuje ochrony przeciwsłonecznej. Ograniczenie rumienia w badaniu nie jest równoznaczne z potwierdzeniem, że preparat zapewnia przewidywalną ochronę przed promieniowaniem UVA i UVB podczas codziennego użytkowania. Jeśli stosujesz melatoninę wieczorem, rano nadal potrzebujesz odpowiedniej ochrony UV.

Jak rozsądnie włączyć melatoninę do pielęgnacji?

Jeśli chcesz wypróbować kosmetyk z melatoniną, potraktuj go jako uzupełnienie pielęgnacji, a nie rozwiązanie problemów skórnych. Samo słowo „melatonina” na opakowaniu nie mówi, jak produkt będzie działał: liczy się cała formuła, a także to, czy odpowiada potrzebom twojej skóry. Przy cerze suchej większe znaczenie w codziennym komforcie może mieć dobrze dobrany preparat nawilżający niż poszukiwanie jednego szczególnego składnika.

Przy wyborze i wprowadzaniu nowego kosmetyku warto pamiętać o trzech zasadach:

  • Sprawdź pełny skład preparatu, szczególnie jeśli twoja skóra źle reaguje na określone substancje.
  • Wypróbuj produkt najpierw na niewielkim fragmencie skóry; jeśli pojawi się podrażnienie, przerwij stosowanie.
  • Oceniaj działanie z uwzględnieniem całej pielęgnacji, zamiast przypisywać każdą zmianę jednemu składnikowi.

Tabletki z melatoniną to inna kwestia niż krem czy serum. Wyniki badań nad parametrami skóry nie stanowią podstawy, by samodzielnie dobierać dawkę doustną „na cerę”. Jeśli rozważasz jej przyjmowanie z powodu problemów ze snem, oceniaj ten wybór w kontekście snu i swojego stanu zdrowia, a nie obietnic kosmetycznych.

Melatonina pozostaje interesującym składnikiem badanym pod kątem ochrony skóry, zwłaszcza przed skutkami stresu oksydacyjnego i UV. Na co dzień rozsądniej opierać pielęgnację na regularnym śnie, łagodnym oczyszczaniu, nawilżaniu dopasowanym do potrzeb cery i ochronie przeciwsłonecznej. Dopiero na tym tle można ocenić, czy dodatkowy kosmetyk z melatoniną rzeczywiście ci służy.

Przeczytaj również: